آیا جرم گیری دندان ها ضرر دارد؟

جرم گیری دندان یکی از رایج ترین خدمات پیشگیرانه در دندان پزشکی است، اما هم زمان جزو درمان هایی محسوب می شود که بیشترین شایعات و نگرانی ها درباره آن وجود دارد. باورهایی مانند آسیب به مینای دندان، لق شدن دندان ها یا تحلیل لثه باعث شده بسیاری از افراد سال ها از انجام جرم گیری خودداری کنند. در این مقاله، با رویکردی علمی و مبتنی بر شواهد معتبر دندان پزشکی، این باورها را بررسی کرده و به این پرسش پاسخ می دهیم که آیا جرم گیری واقعاً ضرر دارد یا خیر

جرم دندان چیست و چگونه تشکیل می شود؟

جرم دندان در واقع پلاک میکروبی معدنی شده است. پلاک دندانی لایه ای نرم و چسبنده از باکتری هاست که به طور طبیعی پس از خوردن غذا روی سطح دندان ها تشکیل می شود. اگر این پلاک به طور منظم با مسواک و نخ دندان حذف نشود، مواد معدنی موجود در بزاق روی آن رسوب کرده و به تدریج سخت می شود و جرم دندانی (Dental Calculus) را به وجود می آورد. برخلاف پلاک، جرم دندان با روش های معمول خانگی قابل حذف نیست و سطحی زبر ایجاد می کند که محیط مناسبی برای تجمع بیشتر باکتری هاست. تداوم وجود جرم می تواند منجر به التهاب لثه، خونریزی، بوی بد دهان و در مراحل پیشرفته تر، تحلیل استخوان اطراف دندان ها شود.

آیا جرم گیری به مینای دندان آسیب می زند؟

یکی از شایع ترین باورهای غلط این است که جرم گیری باعث تراشیده شدن یا نازک شدن مینای دندان می شود. از نظر علمی، این باور نادرست است. مینای دندان سخت ترین بافت بدن انسان است و ابزارهای جرم گیری(چه دستی و چه اولتراسونیک) برای برداشتن بافت معدنی شدهٔ جرم طراحی شده اند، نه برای تراش مینای سالم. اگر بعد از جرم گیری سطح دندان صاف تر یا متفاوت حس می شود، به این دلیل است که جرم های زبر از روی دندان برداشته شده اند، نه اینکه مینای دندان آسیب دیده باشد

آیا جرم  گیری باعث لق شدن دندان ها می شود؟

برخی بیماران بعد از جرم گیری احساس می کنند دندان هایشان لق شده است. این احساس معمولاً به اشتباه به خود جرم گیری نسبت داده می شود. در واقع، لق شدن دندان ها نتیجهٔ بیماری پیشرفته لثه و تحلیل استخوان است که پیش از جرم گیری وجود داشته، اما به دلیل تجمع جرم ها قابل تشخیص نبوده است. جرم ها گاهی مانند یک تکیه گاه موقت عمل می کنند و پس از برداشته شدن آن ها، میزان واقعی آسیب لثه و استخوان آشکار می شود. بنابراین جرم گیری عامل لق شدن دندان نیست، بلکه مرحله ای ضروری برای تشخیص و کنترل بیماری لثه است.

آیا جرم  گیری فاصله بین دندان ها را بیشتر می کند؟

افزایش فاصله بین دندان ها پس از جرم گیری نیز یکی دیگر از نگرانی های رایج است. از نظر علمی، جرم گیری باعث ایجاد فاصله جدید بین دندان ها نمی شود. آنچه بیماران به عنوان «فاصله» احساس می کنند، در واقع فضایی است که قبلاً با جرم پر شده بوده است.

جرم های حجیم به مرور فضای بین دندان ها را اشغال می کنند و پس از حذف آن ها، شکل طبیعی دندان ها نمایان می شود. این موضوع نشانهٔ موفقیت جرم گیری است، نه عارضهٔ آن!

چرا بعد از جرم  گیری دندان ها حساس می شوند؟

حساسیت دندان بعد از جرم گیری یکی از عوارض موقتی و قابل انتظار است. این حساسیت به این دلیل رخ می دهد که جرم ها سطح ریشه یا نواحی حساس تر دندان را پوشانده بودند و با برداشته شدن آن ها، لوله های عاجی (Dentinal Tubules) موقتاً در معرض محیط دهان قرار می گیرند.

این حساسیت معمولاً طی چند روز تا چند هفته کاهش می یابد و با استفاده از خمیردندان های ضدحساسیت و رعایت بهداشت دهان قابل کنترل است.

آیا جرم  گیری باعث خونریزی لثه می شود؟

خونریزی لثه در حین یا بعد از جرم گیری معمولاً نشانهٔ التهاب قبلی لثه است. لثهٔ سالم هنگام لمس یا جرم گیری خونریزی نمی کند. بنابراین خونریزی نشانهٔ بیماری لثه است، نه آسیب ناشی از جرم گیری. با حذف جرم و پلاک، التهاب لثه به مرور کاهش می یابد و خونریزی نیز متوقف می شود.

فواید جرم  گیری دندان :

جرم  گیری دندان از دیدگاه علمی یکی از مؤثرترین اقدامات برای حفظ سلامت بافت های نگهدارندهٔ دندان محسوب می شود. حذف جرم و پلاک میکروبی باعث کاهش قابل توجه بار باکتریایی دهان شده و در نتیجه التهاب لثه، خونریزی و پیشرفت بیماری های پریودنتال را کنترل می کند. در بسیاری از بیماران، جرم گیری منظم می تواند از تحلیل بیشتر استخوان اطراف دندان ها جلوگیری کرده و روند تخریب بافت های نگهدارنده را کند یا متوقف سازد.

یکی دیگر از فواید مهم جرم گیری، کاهش و رفع بوی بد دهان (Halitosis) است. بخش عمده ای از بوی بد دهان منشأ باکتریایی دارد و به دلیل تجمع پلاک و جرم در نواحی زیر لثه و بین دندان ها ایجاد می شود. این باکتری ها ترکیبات گوگردی فرّار تولید می کنند که عامل اصلی بوی نامطبوع دهان هستند. با حذف جرم و پلاک، منبع تولید این ترکیبات کاهش می یابد و در نتیجه بوی دهان به طور قابل توجهی بهبود پیدا می کند. در بسیاری از بیماران، حتی بدون استفاده از دهان شویه یا خوشبوکننده ها، پس از جرم گیری احساس طراوت و تمیزی پایدار در دهان ایجاد می شود.

علاوه بر این، جرم گیری منظم باعث بهبود سلامت لثه، کاهش عمق پاکت های لثه ای در مراحل اولیه بیماری، و ایجاد شرایط مناسب تر برای رعایت بهداشت دهان در خانه می شود. از نظر بالینی، این درمان پایه ای نقش مهمی در موفقیت درمان های بعدی دندان پزشکی نیز ایفا می کند.

مراقبت های بعد از جرم گیری دندان

پس از انجام جرم گیری، رعایت مراقبت های دهان و دندان نقش مهمی در ترمیم بافت های لثه و پیشگیری از بازگشت سریع جرم دارد. در روزهای ابتدایی پس از جرم گیری ممکن است حساسیت خفیف دندان یا خونریزی جزئی لثه مشاهده شود که معمولاً موقتی است و با بهبود التهاب کاهش می یابد. مسواک زدن منظم با مسواک نرم، استفاده صحیح از نخ دندان و رعایت بهداشت دهان در این دوره اهمیت ویژه ای دارد. در بیمارانی که دچار بیماری های لثه یا تحلیل استخوان اطراف دندان ها هستند، مراقبت های بعد از جرم گیری ممکن است فراتر از اقدامات معمول باشد. در این افراد، دندان پزشک ممکن است استفاده از دهان شویه های درمانی خاص را به صورت موقت و در بازهٔ زمانی مشخص تجویز کند. این دهان شویه ها معمولاً با هدف کاهش بار میکروبی، کنترل التهاب و کمک به ترمیم لثه استفاده می شوند. از نظر علمی، استفاده از دهان شویه های درمانی باید دقیقاً مطابق دستور دندان پزشک انجام شود. مصرف بیش از حد یا طولانی مدت این محصولات، به ویژه دهان شویه های قوی ضدباکتری، می تواند باعث برهم خوردن تعادل طبیعی فلور میکروبی دهان، ایجاد خشکی دهان یا تغییر رنگ دندان ها شود. به همین دلیل، در بیماران مبتلا به تحلیل لثه و استخوان، تأکید می شود که دهان شویه تنها در مدت تجویز شده و نه به صورت خودسرانه یا دائمی استفاده شود.